Rodzice z dumą obserwują, jak ich niemowlę odkrywa swoje rączki, wkłada je do buzi, a później chwyta pierwsze zabawki. Z czasem jednak mogą zauważyć, że jedna z rączek jest wyraźnie bardziej aktywna. Czy to powód do niepokoju? Kiedy preferencja jednej strony jest naturalnym etapem rozwoju, a kiedy może świadczyć o asymetrii, która wymaga wsparcia? Ten poradnik pomoże rodzicom i terapeutom zrozumieć, na co zwrócić uwagę i jak wspierać harmonijny rozwój obu rączek dziecka.
Asymetria, czyli co?
Asymetria ułożeniowa to sytuacja, w której niemowlę preferuje jedną stronę ciała – częściej odwraca główkę w jednym kierunku, a jego ciało wygina się w łuk. Może to prowadzić do asymetrii w używaniu rąk, gdzie jedna staje się dominująca zbyt wcześnie. Warto pamiętać, że ostateczna dominacja stronna (lateralizacja), czyli to, czy dziecko będzie prawo- czy leworęczne, kształtuje się dopiero około 2-3 roku życia i ustala ostatecznie nawet w wieku szkolnym. Wyraźna preferencja jednej ręki u niemowlęcia jest sygnałem, który warto skonsultować.
Na co zwrócić uwagę?
Obserwuj swoje dziecko podczas codziennych aktywności. Poniższe sygnały mogą (ale nie muszą) świadczyć o asymetrii i warto omówić je z pediatrą lub fizjoterapeutą:
- W leżeniu na plecach: Dziecko stale odwraca główkę w tę samą stronę.
- Sięganie po zabawki: Niemowlę wyciąga tylko jedną, tę samą rączkę w kierunku zabawki, podczas gdy druga pozostaje zaciśnięta w piąstkę lub bierna.
- Wkładanie rąk do ust: Do buzi trafia głównie jedna rączka.
- W leżeniu na brzuchu: Dziecko podpiera się chętniej na jednym przedramieniu, drugie cofając.
- Obracanie się: Maluch obraca się z pleców na brzuch tylko przez jedno, to samo ramię.
- Zabawa: Podczas zabawy wymagającej użycia obu rąk (np. trzymanie dużego klocka), jedna ręka jest aktywna, a druga pełni jedynie rolę „pomocnika” lub jest całkowicie pomijana. Rzadko równocześnie obie rączki bawią się w linii środka ciała.
Jak wspierać harmonijny rozwój?
Możesz zrobić bardzo wiele, by w naturalny, zabawowy sposób zachęcać dziecko do używania obu rączek. Twoje codzienne działania mają ogromne znaczenie!
- Krok 1: Zmieniaj pozycje. Układaj dziecko do snu i zabawy tak, by jego główka była skierowana raz w jedną, raz w drugą stronę. Noś je na rękach naprzemiennie – raz na lewym, raz na prawym ramieniu.
- Krok 2: Podawaj zabawki z obu stron. Zachęcaj dziecko do sięgania po zabawki, podając je od strony tej „mniej aktywnej” rączki. Podawaj zabawki w linii środkowej ciała, by zachęcić do chwytania obiema rękami.
- Krok 3: Bawcie się w „łączymy rączki”. Delikatnie łącz rączki dziecka, klaszczcie razem, pocieraj jedną dłonią o drugą. To pomaga budować świadomość obu stron ciała.
- Krok 4: Stymuluj obie strony. Podczas pielęgnacji, masażu, karmienia czy zabawy dotykaj i masuj obie rączki i nóżki, nazywając części ciała. To wzmacnia schemat ciała.
- Krok 5: Wybieraj odpowiednie zabawy. Zachęcaj do zabaw wymagających współpracy obu rąk: turlanie dużej piłki, przelewanie wody kubeczkami, darcie papieru, zabawa ciastoliną.
Kiedy potrzebna jest pomoc specjalisty? Rola terapeuty
Jeśli Twoje obserwacje Cię niepokoją, a domowe sposoby nie przynoszą zmiany, nie zwlekaj z wizytą u specjalisty. Udaj się do:
- Pediatry: Aby wykluczyć inne przyczyny medyczne.
- Fizjoterapeuty dziecięcego lub terapeuty NDT-Bobath: Specjalista oceni napięcie mięśniowe i wzorce ruchowe dziecka. Zaproponuje odpowiedni sposób pielęgnacji i ćwiczenia, które pomogą wyrównać dysproporcje.
- Terapeuty zajęciowego: Pomoże w doborze zabaw i aktywności stymulujących rozwój motoryki małej i koordynacji obu rąk.
Wczesna interwencja jest kluczowa. Nieleczona asymetria może w przyszłości prowadzić do wad postawy, problemów z koordynacją i trudności w nauce pisania.
Obserwacja preferencji jednej rączki u niemowlęcia to ważny sygnał dla rodziców i terapeutów. Choć nie zawsze oznacza poważny problem, wymaga uwagi i odpowiedniego postępowania. Poprzez świadomą pielęgnację, ukierunkowaną zabawę i, w razie potrzeby, wsparcie specjalistów, możemy pomóc dziecku w osiągnięciu harmonii i pełnym wykorzystaniu potencjału obu jego rączek. Pamiętaj, Twoja uważność i zaangażowanie to najlepszy prezent, jaki możesz dać swojemu dziecku na starcie w życie.
